Naam

Wachtwoord

FAQ (min OCW) > FAQ (min OCW)
Wat is het doel van de Wet BIO?

De Wet op de beroepen in het onderwijs (Wet BIO) gaat over de kwaliteit van het onderwijspersoneel. De wet bevordert dat het personeel tijdens de loopbaan in ieder geval aan een minimum kwaliteit blijft voldoen en dat werkgevers het personeel daartoe in staat stellen. De gewenste kwaliteit wordt beschreven in een aantal bekwaamheidseisen. De beroepsgroepen dragen daarvoor zelf de gewenste bekwaamheden aan. Het gaat om een basispakket voor
  • leraren in het primair onderwijs
  • leraren in het voortgezet onderwijs
  • leraren in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
  • leraren in het voorbereidend hoger onderwijs
  • schoolleiders in het primair onderwijs
  • ondersteuners in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en volwasseneneducatie en/of het voorbereidend hoger onderwijs.

De Wet BIO past in een tendens waarin scholen zich steeds meer ontwikkelen tot autonome, professionele arbeidsorganisaties.

Meer informatie:


Wat wordt met de wet geregeld?

De kern van de beroepen worden in bekwaamheden - set van competenties - beschreven. Er zijn 3 sets van competenties, voor leraren primair onderwijs, voor leraren voortgezet en beroepsonderwijs, en voor leraren voorbereidend hoger onderwijs. Te zijner tijd worden deze aangevuld met competenties voor onderwijsondersteunend personeel en schoolleiders primair onderwijs. Het gaat om landelijk geldende basispakketten van bekwaamheden, waaraan alle desbetreffende beroepsbeoefenaren moeten voldoen. Zij zijn koersbepalend voor de lerarenopleidingen en voor het onderhouden van de bekwaamheid tijdens de loopbaan.
Het zijn basispakketten die ruimte laten voor aanvullende competenties. Scholen kunnen bij het benoemen van personeel om extra vaardigheden vragen, afgestemd op hun specifieke situatie. Het kan dan gaan om de situatie van één school, maar ook om de situatie in een bepaalde regio of van specifieke schooltypes. Lerarenopleidingen kunnen daarop inspelen.
Verder zijn met deze wet ook de regels over zij-instroom definitief vastgelegd. pijl naar boven
Wie stelt de gewenste bekwaamheidseisen op?

Het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO) brengt advies uit aan de minister van OCW over de beroepen in het onderwijs en de bijbehorende bekwaamheidseisen. Het instellen van het Platform is een uitvloeisel van de Wet BIO.
Het LPBO is samengesteld uit vertegenwoordigers van de beroepsgroepen - leraren, onderwijsondersteuners of schoolleiders. Zij hebben het initiatief in het opstellen van de bekwaamheidseisen. Zij bepalen hoe de minimum kwaliteitseisen er per beroep uit zouden moeten zien en leggen hun voorstel voor aan het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs.

Op dit moment zijn de bekwaamheidseisen voor:
  • Leraren in het primair onderwijs
  • Leraren in het voortgezet onderwijs
  • Leraren in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
  • Leraren in het voorbereidend hoger onderwijs

Deze eisen zijn opgesteld onder regie van de Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel (SBL) en vastgelegd in het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel (Staatsblad 2005, 460).
De Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA) heeft een voorstel gedaan voor de bekwaamheidseisen voor schoolleiders primair onderwijs. Deze zijn in 2005 namens de beroepsgroep aangeboden aan de minister.
De bekwaamheidseisen voor onderwijsondersteuners (zoals onderwijsassistenten, instructeurs of praktijkbegeleiders) zijn nog niet geformuleerd. Het LPBO zal eerst een voorstel doen voor welke ondersteunende beroepen deze bekwaamheidseisen moeten gelden. Pas daarna zal de beroepsgroep de eisen kunnen formuleren. Het is nog niet bekend wanneer het zover is.

Meer informatie:


Wat is een bekwaamheidsdossier?

Een bekwaamheidsdossier is een document waarin de resultaten zijn opgenomen op het gebied van scholing en deskundigheidsbevordering die een leraar (en straks ook onderwijsondersteuner en schoolleider primair onderwijs) in de loop van de tijd heeft behaald. Deze resulateten zijn het gevolg van afspraken tussen de werkgever en de werknemer. Het kan gaan om certificaten, diploma's, bewijzen van deelname etc.

pijl naar boven
Wie is verantwoordelijk voor het onderhouden van de basiskwaliteit?

De werkgever moet zijn personeel in staat stellen om hun bekwaamheid te onderhouden. Het schoolbestuur heeft de taak in het schoolplan of kwaliteitszorgverslag te vermelden op welke manier dat gebeurt. Dit vormt de bais voor afspraken tussen werkgever en werknemer over specifieke scholing en deskundigheidsbevordering. De resultaten van de persoonlijke inspanningen (bijvoorbeeld een certificaat, diploma, bewijs van deelname) worden opgenomen in een bekwaamheidsdossier.

pijl naar boven
Wat verandert er voor het schoolbestuur?

Het schoolbestuur moet er als werkgever rekening mee houden dat leraren die na 1 augustus 2006 afstuderen over een getuigschrift beschikken dat aangeeft dat aan de bekwaamheidseisen is voldaan. Oude diploma's blijven gewoonl geldig. Iemand met een dergelijk diploma behoudt alle rechten (zoals het recht opbenoeming) die ana het diploma zijn verbonden.

Voor het zittende onderwijspersoneel moet het schoolbestuur in het schoolplan of kwaliteitszorgverslag opnemen hoe de vereiste bekwaamheden worden of zijn onderhouden. En welke maatregelen en instrumenten de school daarvoor inzet. Dit gebeurt in overleg met het onderwijspersoneel (onderwerp voor medezeggenschap). Met hen worden vervolgens ook persoonlijke afspraken gemaakt over specifieke scholing en deskundigheidsbevordering. De resultaten van die persoonlijke inspanningen worden schriftelijk vastgelegd en bijgehouden. De wet spreekt in dit verband over het vastleggen in een bekwaamheidsdossier. Het zal dan gaan om het onderhouden van de bekwaamheid en natuurlijk om het ontwikkelen ervan.

pijl naar boven
Wat verandert er voor het onderwijspersoneel?

De opleidingen voor de onderwijsberoepen - leraren, schoolleiders en onderwijsondersteuners - stemmen hun onderwijsprogramma's af op de bekwaamheidseisen. Onderwijspersoneel in opleiding wordt dus in ieder geval geschoold voor de bekwaamheidseisen. Tijdens de loopbaan houdt het onderwijspersoneel de vereiste bekwaamheid op peil. Dit gebeurt volgens de gemaakte afspraken met de werkgever. Dit staat beschreven in het schoolplan of kwaliteitszorgverslag en wordt vastgelegd in een persoonsgebonden bekwaamheidsdossier.pijl naar boven
Wat verandert er voor de opleidingen?

De diverse opleidingen voor onderwijspersoneel moeten goed op de praktijk aansluiten. De bekwaamheidseisen zijn het richtpunt voor de opleidingsinstituten. Zij hebben een grote verantwoordelijkheid in de manier waarop zij hun onderwijs afstemmen op de bekwaamheidseisen. Zolang de afgestuurden maar aan de eisen voldoen. Dit moet blijken uit het getuigschrift dat zij ontvangen.

pijl naar boven
Is doorstroming naar een ander (onderwijs)beroep makkelijker?

De bekwaamheidseisen voor de verschillende beroepsgroepen zullen een samenhangend geheel moeten vormen. Op die manier is het bijvoorbeeld makkelijker vast te stellen waaraan het iemand nog ontbreekt om bijvoorbeeld van het primair onderwijs door te stromen naar het voortgezet onderwijs of andersom. Of van een onderwijsondersteunend naar een onderwijzend beroep. De vereiste bevoegdheid moet natuurlijk wel worden gehaald. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door het volgen van een lerarenopleiding of een zij-instroomtraject. In beide gevallen kan maatwerk worden geleverd. pijl naar boven
Wie ziet toe op handhaving van de wet?

De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op het naleven van de Wet op de beroepen in het onderwijs. Bij onderwijsinstellingen kan de inspectie bijvoorbeeld kijken naar de planvorming. Heeft de school zijn beleid rond bekwaamheidseisen vastgelegd in het schoolplan of het kwaliteitszorgverslag? Ook wordt gekeken naar de realisering van die plannen. Is het vastgelegde beleid vertaald naar concrete afspraken met ieder personeelslid? Worden die afspraken nagekomen? Leiden ze tot de nagestreefde kwaliteit?
Voor lerarenopleidingen geldt het kwaliteitszorgsysteem dat is vastgelegd in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). Lerarenopleidingen moeten zijn geaccrediteerd door de Nederlands Vlaamse Accrediteringsorganisatie (NVAO). Zo'n accreditering betekent dat de opleiding de basiskwaliteit kan leveren die voor die opleiding nodig is. Eenmaal per zes jaren moet de opleiding een accreditering verwerven om zijn rechten (bijvoorbeeld het recht op het uitreiken van getuigschriften) te behouden.
Als aan een opleiding wettelijke eisen zijn gesteld, zoals de bekwaamheidseisen voor onderwijspersoneel), neemt de NVAO dit mee in zijn oordeel.pijl naar boven

Welke bekwaamheidseisen zijn al opgesteld?

Onder regie van de Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel (SBL), heeft de beroepsgroep leraren in 2004 een voorstel gedaan voor bekwaamheidseisen. Dit is de basis geweest voor het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel (staatsblad 2005, 460). Dit besluit treedt per 1 augustus 2006 inwerking.
Meer informatie:
Wat houden de bekwaamheidseisen voor leraren in?

De Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel (SBL) heeft het voorstel voor bekwaamheidseisen voor leraren ontwikkeld. De SBL heeft daarbij competenties beschreven die zijn afgeleid van de beoepsrollen die de leraar heeft en de beroepssituaties waarin hij zijn competenties nodig heeft.

Dit heeft geleid tot de volgende 7 competenties:
  1. Interpersoonlijke competentie: Leiding geven en zorgen voor een goede sfeer van omgaan met en samenwerking tussen leerlingen.
  2. Pedagogische competentie: zorgen voor een veilige leeromgeving en bevorderen van persoonlijke, sociale en morele ontwikkeling of: bevorderen van de ontwikkeling tot een zelfstandig en verantwoordelijk persoon.
  3. Vakinhoudelijke en didactische competentie: zorgen voor een krachtige leeromgeving en bevorderen van het leren.
  4. Organisatorische competentie: zorgen voor een overzichtelijke, ordelijke en taakgerichte sfeer en structuur in de leeromgeving.
  5. Competent in samenwerken in een team: zorgen dat het werk afgestemd is op dat van collega's; bijdragen aan het goed functioneren van de schoolorganisatie.
  6. Competent in samenwerken met de omgeving: in het belang van de leerlingen een relatie onderhouden met ouders, buurt, bedrijven en instellingen.
  7. Competent in reflectie en ontwikkeling: Zorgen voor de eigen professionele ontwikkeling en de professionele kwaliteit van de beroepsuitoefening.

Uit het hiernavolgend schema wordt duidelijk wat de relatie is tussen de beroepsrollen (interpersoonlijk, pedagogisch, vakinhoudelijk & didactisch, organisatorisch), de beroepssituaties (met leerlingen, collega's, omgeving en zichzelf) en de vereiste competenties (1 t/m 7):

Overzicht competentiesMet leerlingenMet collega'sMet omgevingMet zichzelf
Interpersoonlijk

1567
Pedagogisch

2
Vakinhoudelijk & didactisch3
Organisatorisch

4

Meer hierover is te vinden op www.lerarenweb.nl/pijl naar boven


Zijn de bekwaamheidseisen die nu zijn opgesteld de enige waaraan leraren moeten voldoen?

Wie bevoegd leraar wil worden, moet met een HO-getuigschrift aantonen dat hij in ieder geval voldoet aan de vastgestelde bekwaamheidseisen. Scholen mogen in het algemeen alleen mensen benoemen die aan dat "basispakket" van bekwaamheidseisen voldoen. Maar lerarenopleidingen en scholen kunnen met elkaar wel afspraken maken aanvullend op dat basispakket, zodat de opleiding beter gericht is op de specifieke eisen van die school of die regio.

Mag een school nog aanvullende eisen aan het personeel stellen?

Scholen mogen (in het algemeen) alleen mensen benoemen die aan de wettelijk vastgelegde bekwaamheidseisen voldoen. Maar zij zijn uiteraard vrij om aanvullende eisen te stellen. Dat is het recht van elke werkgever die een beslissing moet nemen over een benoeming.

pijl naar boven
Kan het niet voldoen aan de bekwaamheidseisen een reden zijn voor ontslag?

De wet regelt wel de benoemingsvoorwaarden, maar niet de gronden voor ontslag. Een leraar die ooit zijn bevoegdheid heeft behaald, mag als leraar worden benoemd. Zijn school moet maatregelen treffen opdat die leraar zijn bekwaamheid kan onderhouden en kan blijven voldoen aan actuele eisen. Als dat niet lukt, hangt het van afspraken tussen werkgever en werknemer af wat daarvan de gevolgen zouden kunnen zijn.

pijl naar boven
Wat is de stand van zaken rond inwerkingtreding?

Het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel treedt per 1 augustus 2006 in werking.

pijl naar boven
Wanneer gaan de bekwaamheidseisen voor schoolleiders gelden?

De Nederlandse Schoolleidersacademie (NSA) heeft een voorstel gedaan voor bekwaamheidseisen voor schoolleiders in het primair onderwijs. Het is de bedoeling dat deze eisen in het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel worden opgenomen.

pijl naar boven
Wanneer gaan de bekwaamheidseisen voor onderwijsondersteuners gelden?

De bekwaamheidseisen voor onderwijsjsondersteuners (zoals onderwijsassistenten, instructeurs of praktijkbegeleiders) zijn nog niet geformuleerd. Het Landelijk Platform Beroepen in het onderwijs (LPBO) zal eerst een voorstel doen voor welke ondersteunende beroepen deze bekwaamheidseisen moeten gelden. Pas daarna kan de beroepsgroep de eisen formuleren. Het is nog niet bekend wanneer het zover is.



Meer informatie:
Levert het naleven van deze wet voor een school extra kosten op?

Van scholen wordt verwacht dat zij maatregelen en instrumenten beschrijven om de bekwaamheid van hun personeel te onderhouden. Het resultaat daarvan legt de school vast in een bekwaamheidsdossier. Scholen hebben geld, bijvoorbeeld in het schoolbudget, om te besteden aan het onderhouden van de bekwaamheid.

Vanaf 1 augustus 2006 zal bovendien extra geld worden toegevoegd aan de lumpsum voor primair en voortgezet onderwijs. Op deze manier wordt al het geld gebundeld dat beschikbaar is voor deskundigheidsbevordering, zij-instroom en begeleiding van beginnende leraren (waaronder ook leraren in opleiding en stagiairs). In een convenant over professionalisering zullen daarover afspraken worden gemaakt. Daarmee krijgen scholen meer ruimte voor de ontwikkeling van hun personeelsbeleid. pijl naar boven

Kan iemand met een 'oud' diploma nog steeds benoemd worden?

Ja, natuurlijk. Iedereen behoudt zijn rechten. Maar voor iemand met een 'oud' diploma is het net als voor andere leraren van belang dat hij aan zijn bekwaamheid blijft werken. Dus als iemand wordt benoemd na een lange periode buiten het onderwijs, zou zijn werkgever hem kunnen vragen om zich snel te verdiepen in de nieuwste kennis en inzichten.

pijl naar boven
Is er nog steeds een getuigschrift nodig om als leraar te kunnen worden benoemd?

In het algemeen heeft iemand, als hij als leraar wil worden benoemd, een getuigschrift nodig van een lerarenopleiding. Daarmee wordt het onafhankelijke bewijs geleverd dat hij (ooit) heeft aangetoond een bekwaam leraar te kunnen zijn. Hij is dan "bevoegd".
Maar scholen mogen in bepaalde gevallen ook personen die niet of nog niet bevoegd zijn tijdelijk tot leraar benoemen. De school is op de hoogte in welke gevallen benoeming zonder getuigschrift is toegestaan.

pijl naar boven
Hoe zit het voor leraren nu precies met 'bekwaam', 'bevoegd' en 'benoembaar'?

Ook met de nieuwe wet moeten leraren nog steeds een bevoegdheid hebben. Om misverstanden te voorkomen, is het goed om de verschillende termen nog eens uit te leggen.
pijl naar boven
BEKWAAMBEVOEGDBENOEMBAAR
Een leraar is bekwaam als?Een leraar is bevoegd als?Een leraar is benoembaar als?
  • hij aan de geldende bekwaamheidseisen voldoet.

    Tijdens zijn loopbaan moet hij die bekwaamheid onderhouden.
  • hij een HO-getuigschrift heeft dat is afgegeven vóórdat de bekwaamheidseisen zijn ingevoerd en waaraan onderwijsbevoegdheid is verbonden.. of als
  • hij een HO-getuigschrift heeft waaruit blijkt dat hij aan de bekwaamheidseisen voldoet. Dat getuigschrift wordt afgegeven vanáf het moment dat de bekwaamheidseisen zijn ingevoerd.
  • hij bevoegd is
  • en als hij een verklaring omtrent het gedrag kan overleggen
  • en de rechter hem niet heeft uitgesloten van het geven van onderwijs.
  • Verder is iemand ook benoembaar als hij nog niet bevoegd is, maar als
  • hij een leraar in opleiding is (LIO), of
  • een zij-instromer, of als
  • hij volgens de wet onbevoegd mag werken.

    Ook dan moet hij:

  • een verklaring omtrent het gedrag kunnen overleggen
  • én mag de rechter hem niet hebben uitgesloten van het geven van onderwijs.



  • Laatst bijgewerkt 24-02-2006 pijl naar boven
    Ministerie van OCW | Rijnstraat 50 | Postbus 16375 | 2500 BJ  Den Haag
    T: 070 412 34 56 | F: 070 412 34 50 | E: ocwinfo@postbus51.nl